Maagtorsie: hoe verklein je het risico?

Maagtorsie bij honden – in medische termen maagdilatatie-volvulus (GDV) – is een aandoening waar veel hondenbezitters van grote rassen vroeg of laat over lezen, vaak met een mengeling van bezorgdheid en verwarring. Het is een dramatische gebeurtenis: de maag vult zich met gas en kan vervolgens draaien, waardoor de bloedtoevoer wordt afgesneden. Wat het extra lastig maakt, is dat het zich plotseling ontwikkelt en razendsnel levensbedreigend wordt.

Wat weten we uit onderzoek?
Wat interessant is, is dat ondanks tientallen jaren onderzoek de oorzaak nog steeds niet volledig vaststaat. In plaats daarvan ontstaat een steeds duidelijker beeld: maagtorsie is geen gevolg van één specifieke fout, maar eerder van een samenloop van omstandigheden. Denk aan een hond met een diepe borstkas, die snel eet, misschien wat stressgevoeliger is, en net een grote maaltijd achter de rug heeft. Op zo’n moment kunnen de puzzelstukjes in elkaar vallen.

Bij rassen zoals de Duitse herder speelt de lichaamsbouw een belangrijke rol (zie ook Duitse doggen en setters). Hun relatief diepe en smalle borstkas geeft de maag letterlijk meer ruimte om te bewegen. Dat klinkt misschien onschuldig, maar juist die extra bewegingsruimte kan het risico vergroten dat de maag kantelt. In combinatie met leeftijd – oudere honden lopen meer risico – en mogelijk genetische aanleg, ontstaat er een soort “gevoelige basis”. Andere risicorassen zijn o.a. Weimaraner, St Bernard, Ierse Setter, Poedel, Basset, Dobermann, etc. 

Wat betreft voeding en eten is het beeld genuanceerder dan vaak wordt gedacht. Er zijn hardnekkige overtuigingen dat bijvoorbeeld brokken op zichzelf maagtorsie veroorzaken, maar daar is geen overtuigend bewijs voor. Ook niet specifieke brokken. Het type voer lijkt minder belangrijk dan de manier waarop het wordt gegeven en gegeten. Onderzoek laat al jaren een patroon zien: honden die één grote maaltijd per dag krijgen, lopen meer risico dan honden die hun voeding verdeeld over de dag krijgen. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de hoeveelheid voedsel die ineens in de maag terechtkomt.

Daarnaast speelt snelheid van eten een opvallende rol. Sommige honden schrokken hun bak in seconden leeg, waarbij ze veel lucht inslikken. Dat lijkt het risico op uitzetting van de maag te vergroten. Het is daarom geen toeval dat hulpmiddelen die langzamer eten stimuleren tegenwoordig steeds vaker worden geadviseerd bij risicorassen. Hetzelfde geldt voor rust rond de maaltijd. Een hond die vlak na het eten wild gaat rennen, spelen of springen, heeft simpelweg meer kans dat de maag in beweging komt op een manier die niet wenselijk is.

Een interessant voorbeeld van hoe inzichten kunnen veranderen, is de verhoogde voerbak. Jarenlang werd gedacht dat een hogere voerbak juist beter was, onder andere voor de houding van de hond. Later onderzoek liet echter zien dat dit mogelijk het risico op maagtorsie juist verhoogt. Tegenwoordig wordt daarom meestal geadviseerd om honden gewoon vanaf de grond te laten eten, tenzij er een specifieke medische reden is om dat niet te doen.

Voeding
Ook voeding zelf is onderzocht, maar hier zijn de conclusies minder hard. Er zijn aanwijzingen dat zeer vetrijke voeding invloed kan hebben, mogelijk doordat vet de maaglediging vertraagt. Dat betekent dat voedsel langer in de maag blijft, wat weer kan bijdragen aan gasvorming en druk. Maar dit soort verbanden zijn niet zwart-wit en moeilijk los te zien van andere factoren zoals portiegrootte en eetgedrag. Hetzelfde geldt voor specifieke ingrediënten: soms worden verbanden gevonden, maar die zijn zelden sterk genoeg om harde conclusies aan te verbinden.

Gedrag en emotie
Wat steeds duidelijker wordt, is dat gedrag en emotie ook niet onderschat moeten worden. Honden die angstiger of gevoeliger zijn voor stress lijken vaker maagtorsie te ontwikkelen. Misschien omdat stress invloed heeft op de spijsvertering, misschien omdat deze honden anders eten of reageren op hun omgeving. Hoe dan ook, het laat zien dat het probleem breder is dan alleen voeding of anatomie.

Logische beeld
Als je alles bij elkaar neemt, ontstaat er een praktisch beeld dat eigenlijk vrij logisch aanvoelt. Het gaat minder om één specifieke “fout” en meer om het verminderen van stapeling van risico’s. Een hond die rustig eet, meerdere kleinere maaltijden krijgt, niet direct na het eten intensief beweegt en in een stabiele, rustige omgeving leeft, heeft simpelweg minder kans dat alles tegelijk misgaat.

Concreet advies luid:

• voer verdelen over twee of drie momenten per dag in plaats van één grote maaltijd
• schrokken tegengaan, bijvoorbeeld met grote brokken (bijv. de BF^®Giant brok) en/of een slow feeder (likmat)
• intensieve beweging vlak vóór en na eten vermijden
• het voer gewoon op de grond aanbieden
• extreem vetrijke voeding liever vermijden
  

Verhoogd risico
Voor honden met een duidelijk verhoogd risico – bijvoorbeeld door ras of familiegeschiedenis – kiezen sommige eigenaren en dierenartsen zelfs voor een preventieve operatie waarbij de maag wordt gefixeerd (gastropexie). Dit voorkomt niet dat de maag kan uitzetten, maar wel dat hij draait, wat het gevaarlijkste onderdeel van het proces is.

Risico merkbaar verkleinen.
Uiteindelijk blijft maagtorsie een aandoening die nooit volledig te voorspellen of te voorkomen is. Maar juist omdat we inmiddels weten welke factoren een rol spelen, kun je als eigenaar wel degelijk invloed uitoefenen. En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap: niet alles ligt vast, en met een aantal bewuste keuzes kun je het risico merkbaar verkleinen.

Voor meer informatie mail: info@bfpetfood.nl of maak gebruik van de contactpagina.